على زمانى قمشه اى
235
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
نيز دوازده دور به فاصلهء مزبور گرد زمين گردش دارد كه هلال آن ديده مىشود ، اين دوازده دور گردش ماه را اصطلاحا يك « سال قمري » مىنامند . مقدار متوسط يك سال قمري برابر است با 354 روز و 8 ساعت و 48 دقيقه . كسر يك روز ، برابر است با 480114000 ، رابعه ، اين كسر نسبت به يك روز برابر است با 36666 / 0 بنابراين يك سال قمري برابر است با 367 / 354 روز . تاريخ رسمي اسلام بر پايه گردش ماه استوار است ، ملت چنين نيز از زمانهاى بسيار دور وپيش از تولد حضرت مسيح عليه السّلام محاسبات خود را براساس گردش ماه استوار ساخته ، سال قمري گاهشمار آنان به حساب مىرفته وتاكنون نيز بر اعتبار خود باقي است . بنابراين رؤيت ماه نشانهء آغاز ماه وسال قمري است وهر دوازده ماه به نامهاى محرّم ، صفر ، ربيع الأوّل ، ربيع الثاني ، جمادى الأوّل ، جمادى الثاني ، رجب ، شعبان ، رمضان ، شوّال ، ذو القعدة ، وذو الحجّه تشكيل دهندهء يك سال قمري اصطلاحى مىباشند وآنها بر دو گونهاند : الف ) ماههاى قمري وسطى : يك ماه قمري وسطى برابر است از فاصله بين دو تقارن متوالى ماه وخورشيد ويا دو مقابله متوالى ، ويا وقوع آن دو در يك خط نصف النهار كه فاصلهء آن 29 روز و 12 ساعت و 48 دقيقه است ، وچون ضبط آن بر عموم مردم دشوار است . منجّمان در اين روش تعديلات تقويمى را در نظر نمىگيرند وماههاى فرد را سى ( 30 ) روز وماههاى زوج را بيست ونه ( 29 ) روز به حساب مىآورند ، با اين استثنا كه يازده ( 11 ) بار در مجموع سى سال ذو الحجّه